TEXEL. DE OPSTAND VAN DE GEORGIËRS.

Op zaterdag 29 april 2023 namen we deel aan weer een interessante battlefiled tour. Dit keer georganiseerd door Dalstra
Slagveldreizen naar Texel. Hier vond aan het einde van de oorlog in mei 1945 een opstand plaats van de Georgiërs die in
dienst waren van de Duitse Wehrmacht. Via de verschillende opstapplaatsen reden we naar Den Helder vanwaar wij de
oversteek naar Texel maakten. Onze gids Rob Janssen praatte ons onderweg bij over de aanloop naar de dramatische
gebeurtenissen die in de nadagen van WO II de geschiedenis zijn ingegaan als de Russenoorlog. Aangekomen op Texel
bezochten we de vuurleidingskazemat bij Den Hoorn, een uitkijkpost vanwaar de Duitsers een goed zicht hadden op de
eerste gevechtshandelingen van de in opstand gekomen Georgiërs.

Op reis naar Texel

Dankzij de schermen konden we vooruit kijken in de bus.

Op de afsluitdijk passeerden we de ontwerper er van: Ir Lely. In 1891 werkte de jonge ingenieur Cornelis Lely de eerste
plannen uit voor de Afsluitdijk. In 1913 zorgde hij er als minister van Waterstaat voor dat het project op de agenda van het
kabinet kwam.

Het was indrukwekkend om de verkeersstroom te zien dat op en af de veerboot ging. Daar had ik me geen voorstelling van
kunnen maken.

Hier maakte ik een foto van een andere veerboot soortgelijk aan die waar wij ons op bevonden. Het ging af en aan met
volle veerboten van en naar Texel.

Loodsmansduin

Aangekomen op Texel bezochten we als eerste de bunkers van Loodsmansduin. Het Loodsmansduin ligt buiten Den Hoorn
achter camping Loodsmansduin, langs het wandelpad naar paal 9.

Bij Loodsmansduin liggen twee bunkers uit de Tweede Wereldoorlog. Vanaf de bovenste bunker hadden we een prachtig
uitzicht over een deel van het eiland.

Prachtig uitzicht vanuit de bunker Loodsmansduin

Duitse bunker, Loodsmansduin op Texel.

Destijds had de Duitse kustverdediging uitzicht vanuit deze bunker op zee. Nu is het mijn vrouw die ik waarneem vanuit de bunker.

Deze Duitse bunker is ondergronds gemaakt op Loodsmansduin, zodat die niet waarneembaar was vanaf zee en vanuit de lucht.

We verlaten Loodsmansduin en lopen terug naar de bus.

Vervolgens bezochten we bunker Texla. Deze bunker is genoemd naar het gelijknamige huis vlak ernaast. Het is een communicatiebunker van het type R617, gebouwd in 1943. Hier werden verbindingen gelegd tussen het vaste land en de
batterijen op het eiland. Tijdens de Georgische opstand was deze bunker erg belangrijk. De Georgiërs wilden voorkomen
dat de Duitsers om hulp zouden vragen. Texelaars werden opgeroepen om zich aan te sluiten bij de Georgiërs om zo te
opstand te versterken. Deze bunker is onderdeel van de beleefbare Herdenkingsroute Texel.

De Hakenkruisvlag wappert boven Den Burg op Texel.

Duitse soldaat die zich vermaakt met Texelse vrouwen.Blijkbaar was het geen probleem om samen met die vrouwen even te spelen met een geweer. Dat tekent misschien ook wel de ongedwongen sfeer op Texel tijdens de oorlogsjaren tot de opstand uitbrak op het eiland door de Georgiërs in de nacht van 5 op 6 april 1945. Deze opstand duurde tot 20 mei 1945.

Duitse soldaten genieten van een biertje op Texel. Tijdens de oorlog was het voor hen een ongedwongen verblijf op dit eiland. Hoewel onderdeel van de Atlantikwall was het voor de geallieerden geen interessant doelwit.

Duitse soldaat doet een dutje op het vredige eiland Texel.

Vervolgens neemt gids Rob ons mee naar verschillende plekken in het centrum van Den Burg waar we aan de hand van ooggetuigenverslagen kennisnemen van de dramatische gebeurtenissen uit het begin van de strijd. Tevens is hier gelegenheid voor een korte lunch want er is nog veel te zien.

Twee gewonde Georgische soldaten.

Brits-Indische soldaten die vrijwillig in de Wehrmacht dienden, waren op Texel gelegerd voor de komst van de Georgiërs.

Mijn eerste gedachte was: hoe komen Georgiers in de oorlog nu op een door Duitsland bezet eiland Texel. Dat is toch vreemd! Het bleek dat in de Duitse Wehrmacht niet alleen de zogenoemde ‘arische’ soldaten dienden, maar dat ook militairen uit door de Nazis onderworpen landen of gunstig gestemde landen dienst namen in het Duitse leger. Er waren zelfs Indische soldaten bij. Georgië was niet bezet door Duitsland. Zover kwamen ze nauwelijks. De aandacht was gericht op de Kaukasus. Weliswaar overschreden de Duitsers kortstondig de Georgische grens en bezette het in Abchazië het dorp Pschoe , maar moest zich weer terugtrekken. Aan beide zijden van het front waren Georgiërs te vinden. Het Georgisch Legioen was een van de Ostlegionen van het Duitse leger en bestond hoofdzakelijk uit Georgiërs. Het 822e Georgische vrijwilligersbataljon was een van de bataljons uit het Duitse zogenaamde Ostlegion-programma. Deze bataljons werden voor een deel samengesteld uit Sovjet-krijgsgevangenen die vaak onder erbarmelijke omstandigheden in krijgsgevangenenkampen moesten leven. Sommige gevangenen stierven door kou, ondervoeding en heersende epidemieën. Om aan deze omstandigheden te ontkomen kozen velen min of meer noodgedwongen voor een plaats in het Ostlegion. Anderen namen vrijwillig dienst in het Duitse leger in de hoop het communisme in hun vaderland te kunnen verslaan of verdrijven. Door de Sovjets werden al deze militairen, vrijwilligers of niet, zonder uitzondering als landverraders beschouwd. Via Frankrijk en 17 maanden verblijf in Zandvoort werden zij op 6 februari 1945 gelegerd op
Texel. Daar en ook in andere onderdelen streden minstens 30.000 Georgiërs aan Duitse zijde. Zij werden niet aan het oostfront, maar elders ingezet. In de loop van de oorlog werden ook Georgiers gestationeerd op Texel. In april 1945 kwam een Georgisch bataljon op Texel in opstand tegen zijn Duitse bevelhebbers. Op Texel stonden deze Georgiërs bekend als “de Russen”. Meer Georgiërs, minstens 700.000, streden aan de kant van het Rode Leger. Zo verdedigden 2.500 Georgische soldaten Brest tegen een Duitse aanval. Georgië zelf was een belangrijke producent van munitie.