Sir Winston Leonard Spencer-Churchill, KG, OM, CH, TD, PC, DL, FRS (30 november 1874 – 24 januari 1965) was een Britse politicus en staatsman bekend van zijn leiderschap aan het Verenigd Koninkrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog (WOII). Hij wordt algemeen gezien als één van de grootste oorlogsleiders. Hij diende het land twee keer als premier (1940-1945 en 1951-1955). Een gewezen staatsman en redenaar, Churchill was ook een officier in het Britse leger, een historicus, schrijver en kunstenaar. Tot op heden is hij de enige Britse premier die de Nobelprijs voor de Literatuur heeft ontvangen, en de eerste persoon te die werd erkend als ereburger van de Verenigde Staten.
Tijdens zijn militaire carrière nam Churchill deel aan militaire acties in Brits-Indië, Sudan en de Tweede Boerenoorlog. Hij verwierf roem en bekendheid als een oorlog correspondent en door middel van hedendaagse boeken beschreef hij de campagnes. Hij diende ook kort in het Britse leger aan het Westelijk Front in de Eerste Wereldoorlog (WWI), als commandant van het 6de Bataljon van de Royal Scots Fusiliers.
Op de voorgrond van het politieke toneel voor de bijna vijftig jaar, bekleedde hij vele politieke en het kabinet posities.
Vóór de Eerste Wereldoorlog diende hij als voorzitter van de Board of Trade, minister van Binnenlandse Zaken en First Lord van de Admiraliteit als onderdeel van de liberale regering Asquith. Tijdens de oorlog bleef hij als First Lord van de Admiraliteit tot de rampzalige Gallipoli Campagne zijn vertrek veroorzaakte uit de regering. Hij keerde terug als minister van Munitie, staatssecretaris van Oorlog, en staatssecretaris voor de Luchtmacht. In het interbellum, diende hij als minister van Financiën in de conservatieve regering. Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, werd Churchill opnieuw benoemd als First Lord van de Admiraliteit. Na het aftreden van Neville Chamberlain op 10 mei 1940 werd hij premier van het Verenigd Koninkrijk en leidde Groot-Brittannië naar de overwinning tegen de As-mogendheden. Churchill was altijd bekend om zijn toespraken, die werden een grote inspiratiebron voor het Britse volk, alsmede aan de strijdende geallieerden.
Nadat de Conservatieve Partij in 1945 de verkiezingen verloor, werd hij leider van de oppositie. In 1951 werd hij opnieuw minister-president, totdat hij zich terugtrok 1955. Na zijn dood, verleende de koningin hem de eer van een staatsbegrafenis, waar de meeste staatslieden in de wereld bij aanwezig waren.
Op 10 mei 1940 werd Churchill de premier van een oorlogskabinet.
Bij de aanvaarding van zijn premierschap op 10 mei 1940 sprak Churchill de woorden: "Ik heb niets te bieden dan bloed, zweet en tranen."
Bij zijn aankomst bij Downing Street 10 maakt Winston Churchill het gebaar waarmee hij wereldberoemd zou worden: het V-teken van overwinning. Met twee opgestoken vingers symboliseert hij vertrouwen en vastberadenheid in een beslissende periode tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Winston Churchill werd voor veel Britten een symbool van vastberadenheid en hoop tijdens de Tweede Wereldoorlog. Als premier van het Verenigd Koninkrijk, vanaf mei 1940, leidde hij het land in een periode waarin nazi-Duitsland grote delen van Europa had bezet en een Duitse invasie dreigde. Met zijn krachtige toespraken moedigde hij de bevolking aan om niet op te geven, ook tijdens de zware luchtaanvallen op Britse steden. Churchill speelde daarnaast een belangrijke rol in de samenwerking met de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie tegen nazi-Duitsland. Hoewel hij niet de enige was die bijdroeg aan de geallieerde overwinning, gaf zijn leiderschap veel mensen vertrouwen in een tijd van onzekerheid.
Winston Churchill ontmoette koning George VI en koningin Elizabeth, de latere Queen Mother, tijdens zijn politieke loopbaan. Als premier van het Verenigd Koninkrijk werkte Churchill tijdens de Tweede Wereldoorlog nauw samen met koning George VI. Hun contact was belangrijk in een periode waarin het land onder grote druk stond. Koningin Elizabeth ondersteunde de koning en speelde samen met hem een zichtbare rol in het moreel van de Britse bevolking.
Op 10 mei 1940 treedt Winston Churchill aan als premier van het Verenigd Koninkrijk. Hij arriveert die dag bij 10 Downing Street, de ambtswoning van de Britse premier in Londen, nadat Neville Chamberlain is afgetreden. Zijn aantreden valt samen met de Duitse aanval op onder meer Nederland, België en Luxemburg. Churchill leidt Groot-Brittannië vervolgens tijdens een groot deel van de Tweede Wereldoorlog.
Op 10 mei 1940 verlaat Winston Churchill Downing Street 10 om naar het Lagerhuis te gaan. Diezelfde dag wordt hij benoemd tot premier van het Verenigd Koninkrijk, op een cruciaal moment in de Tweede Wereldoorlog: Duitsland valt Nederland, België, Luxemburg en Frankrijk binnen. In het Lagerhuis spreekt Churchill de leden toe nadat hij een nieuwe coalitieregering heeft gevormd. Hij benadrukt dat de regering vastberaden is om de oorlog tegen nazi-Duitsland voort te zetten.
Churchill inspecteert de kustverdediging, 1940
Na de val van Frankrijk in juni 1940, werd Groot-Brittannië met de mogelijkheid van een invasie. Duitsland, was echter niet in staat om de nodige luchtsuperioriteit te bereiken, en de geplande invasie, met de codenaam Zeeleeuw, werd uitgesteld. In oktober grapte Churchill: "We wachten op de lang beloofde invasie. Dus dat zijn de vissen." Deze foto's tonen de nieuwe minister-president tijdens zijn inspectie van de kustverdediging tijdens de zomer van 1940, toen de invasie op handen leek.
In januari 1943 ontmoetten de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt en de Britse premier Winston Churchill elkaar in Casablanca, in het toenmalige Frans-Marokko. Tijdens deze Conferentie van Casablanca bespraken zij de verdere strategie van de geallieerden in de Tweede Wereldoorlog, waaronder de invasie van Sicilië en het uitgangspunt van onvoorwaardelijke overgave van de Asmogendheden. Churchill reisde voor de ontmoeting over zee aan boord van het Britse slagschip HMS Duke of York. De gesprekken vonden niet op het schip plaats, maar in en rond het Anfa Hotel in Casablanca.
In januari 1943 ontmoetten de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt en de Britse premier Winston Churchill elkaar in Casablanca, in het toenmalige Frans-Marokko. Tijdens deze bijeenkomst, die bekendstaat als de Conferentie van Casablanca, bespraken zij de verdere strategie van de geallieerden in de Tweede Wereldoorlog. Een belangrijk resultaat was het besluit dat Duitsland, Italië en Japan zich alleen via een onvoorwaardelijke overgave uit de oorlog konden terugtrekken. Ook maakten Roosevelt en Churchill plannen voor de invasie van Sicilië later dat jaar.
De conferentie van Jalta
De Conferentie van Jalta was een belangrijke bijeenkomst aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Zij vond plaats van 4 tot en met 11 februari 1945 in Jalta, een badplaats op de Krim. De leiders van de drie grote geallieerde mogendheden kwamen er samen: Franklin D. Roosevelt namens de Verenigde Staten, Winston Churchill namens het Verenigd Koninkrijk en Jozef Stalin namens de Sovjet-Unie. Duitsland stond op het punt te capituleren en de drie leiders bespraken hoe Europa na de oorlog bestuurd en hersteld moest worden. Zij maakten afspraken over de opdeling van Duitsland in bezettingszones, de berechting van belangrijke nazi-misdadigers en de oprichting van de Verenigde Naties. Ook werd afgesproken dat Polen andere grenzen zou krijgen en dat er in bevrijde Europese landen vrije verkiezingen moesten plaatsvinden. In de praktijk kreeg de Sovjet-Unie echter veel invloed in Oost-Europa, waar later communistische regimes ontstonden. Daarom wordt de Conferentie van Jalta vaak gezien als een belangrijk moment in de aanloop naar de Koude Oorlog.
VE-Day 8 mei 1940
VE-Day (Victory in Europe Day) wordt jaarlijks op 8 mei herdacht. Op deze dag in 1945 eindigde de Tweede Wereldoorlog in Europa officieel, nadat nazi-Duitsland zich onvoorwaardelijk had overgegeven aan de geallieerden. De datum is dus niet 8 mei 1940: in mei 1940 begon voor Nederland juist de Duitse bezetting. In Nederland vieren we de bevrijding voornamelijk op 5 mei, omdat de Duitse troepen in Nederland op 5 mei 1945 capituleerden. VE-Day staat internationaal symbool voor het einde van de oorlog in Europa en voor de herwonnen vrijheid.
Op 8 mei 1945, de dag waarop de overwinning in Europa werd gevierd en de Duitse capitulatie in de Tweede Wereldoorlog officieel van kracht werd, verschenen premier Winston Churchill, koning George VI en prinses Margaret op het balkon van Buckingham Palace. Samen met koningin Elizabeth en prinses Elizabeth, de latere koningin Elizabeth II, begroetten zij de grote menigte die zich voor het paleis had verzameld. De balkonverschijning werd een belangrijk symbool van opluchting, nationale eenheid en het einde van jaren van oorlog in Europa.
