Battlefield Tour Lombok (Arnhem)

Op zaterdag 7 september 2019 organiseerde de Vereniging Vrienden van het Airborne Museum een battlefieldtour in de wijk Lombok in Arnhem-west. Het thema was dit keer: Vierentwintig uur strijd in Lombok, de kritieke gevechten in Arnhem-West op 18 en 19 september 1944.

n september 1944 werd de Arnhemse wijk Lombok getroffen door de Slag om Arnhem, onderdeel van Operatie Market Garden. Op 17 september landden Britse luchtlandingstroepen ten westen van Arnhem met als doel de Rijnbrug te veroveren en vast te houden totdat grondtroepen vanuit het zuiden zouden aansluiten. Lombok lag op een belangrijke route tussen de landingsgebieden en het centrum van Arnhem. Britse militairen trokken door en langs de wijk richting de brug, maar stuitten al snel op onverwacht sterke Duitse tegenstand. Rond de spoorlijn, de Utrechtseweg en de toegangswegen naar het centrum ontstonden zware gevechten. Huizen, winkels en straten boden tijdelijk dekking aan soldaten, terwijl veel bewoners in kelders en schuilplaatsen bescherming zochten. De Duitse troepen wisten de Britse opmars in dit deel van de stad grotendeels te stoppen. Uiteindelijk raakten de geallieerde eenheden bij de Rijnbrug en in Oosterbeek geïsoleerd. De strijd bracht grote schade en veel angst voor de inwoners van Lombok, net als in andere delen van Arnhem. Na de mislukte operatie bleef Arnhem nog maanden bezet, totdat de stad in april 1945 werd bevrijd.

We werden ontvangen in het buurthuis 't Huuske in de Arnhemse wijk Lombok met koffie en een inleiding op de wandelingen die we die dag zouden maken in Arnhem-West en de wijk Lombok.

In de nacht van 18 op 19 september 1944 hadden de Britten vier bataljons weten te concentreren ondanks de steeds sterker wordende Duitse tegenstand. Op hun weg naar het oosten richting Arnhem volgde het 2e bataljon onder luitenant-kolonel J. Frost de zuidelijke Lionroute (Benedendorpseweg). Het 3e bataljon onder luitenant-kolonel J. Fitch volgde de middelste Tigerroute (Utrechtseweg) en moest het 2e bataljon aan de noordkant beveiligen. Het 1ste bataljon onder luitenant-kolonel Dobie trok op langs de noordelijke Leopoldroute (Amsterdamseweg) en moest de hoge gronden ten noorden van Arnhem bezetten en de toegangswegen uit Ede, Apeldoorn en Zutphen afsluiten.

Arnhem-West

De South Staffords, officieel het 2e Bataljon van het South Staffordshire Regiment, speelden een belangrijke rol tijdens de Slag om Arnhem in september 1944. Als onderdeel van de Britse 1e Luchtlandingsdivisie landden zij op 17 september 1944 bij Arnhem met de opdracht om zo snel mogelijk richting de Rijnbrug op te rukken. Door Duitse tegenstand, gebrekkige verbindingen en onverwacht sterke pantservoertuigen liep deze opmars echter vast. De eenheid raakte betrokken bij zware gevechten in en rond Arnhem, onder meer in de omgeving van het Sint-Elisabeths Gasthuis. Een poging om de Britse troepen bij de brug te bereiken kostte veel manschappen. De overgebleven South Staffords trokken zich uiteindelijk terug naar de verdedigingslinie bij Oosterbeek, waar zij samen met andere geallieerde eenheden standhielden tot de evacuatie over de Rijn in de nacht van 25 op 26 september. Hun inzet wordt nog altijd herdacht als onderdeel van de moedige, maar uiteindelijk mislukte operatie

Aan het einde van maandagmiddag 18 september was er in Arnhem-West een onoverzichtelijke situatie ontstaan. Het 1ste en 3de Parachutisten Bataljon waren na een moeizame opmars vanuit Oosterbeek in de buurt van het Rijnhotel. Maar ze wisten van elkaar niet op welke locatie. De commandant van het 3e Bataljon, kolonel Fitch, besloot op zoek te gaan naar een mogelijkheid om door de kleine straten tussen de spoorlijn en de Utrechtseweg ten westen van het St Elisabeths Gasthuis verder in oostelijke richting door te stoten. Maar de Duitsers hielden de straten onder vuur en beletten een verdere opmars.

In het nauw in Lombok