Armistice Day

Armistice Day/Wapenstilstandsdag, wordt jaarlijks op 11 november herdacht. De dag markeert het einde van de gevechten in de Eerste Wereldoorlog: op 11 november 1918 ging om 11.00 uur de wapenstilstand tussen de geallieerden en Duitsland in. Vooral in het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, België en de Verenigde Staten staat deze dag in het teken van herdenking van militairen en burgers die in oorlogen zijn omgekomen of hebben gediend. In het Verenigd Koninkrijk valt de nationale herdenking vaak samen met Remembrance Sunday, terwijl de Verenigde Staten 11 november kennen als Veterans Day.

Twee nauw verbonden oorlogsherdenkingen in november

In november vinden twee nauw verbonden oorlogsherdenkingen plaats: Armistice Day (vaak geschreven als Artimistic Day, maar officieel Wapenstilstandsdag of Remembrance Day) op 11 november en Remembrance Sunday op de tweede zondag van november. Beide dagen staan in het teken van het herdenken van gevallenen uit de Eerste Wereldoorlog en latere gewapende conflicten

Remembrance Sunday Tweede zondag van november

Remembrance Sunday (tweede zondag van november)

• De plechtige hoofdherdenking. Omdat 11 november vaak op een doordeweekse dag valt, vindt de grootste publieke herdenking in het Verenigd Koninkrijk en het Gemenebest plaats op de zondag die het dichtst bij deze datum ligt. [1, 2]
• Ceremonie bij de Cenotaaf. De belangrijkste nationale plechtigheid vindt plaats bij de Cenotaaf op Whitehall in Londen. Leden van het koningshuis, politici, militairen en veteranen leggen daar kransen en houden om 11.00 uur twee minuten stilte. [1, 2]
• Herdenkingen in Nederland. Ook op diverse erevelden in Nederland worden rond deze zondag plechtigheden georganiseerd voor geallieerde militairen, zoals op de Airborne-begraafplaats in Oosterbeek en de Canadese Oorlogsbegraafplaats in Groesbeek.

Armistice Day 11 november

• Oorsprong en betekenis. Armistice Day markeert het moment waarop in 1918 de wapenstilstand tussen de geallieerden en Duitsland inging, op het elfde uur van de elfde dag van de elfde maand.
• Internationale viering. In landen als België en Frankrijk is Wapenstilstand een officiële nationale feestdag. In het Verenigd Koninkrijk en landen van het Gemenebest wordt de dag ook wel Remembrance Day of Poppy Day genoemd. 
• Twee minuten stilte. Jaarlijks wordt op 11 november om 11.00 uur stipt twee minuten stilte in acht genomen. Deze traditie werd in 1919 ingesteld door de Britse koning George V

De belangrijkste verschillen op een rij

De betekenis van de klaproos (Poppy)

• Symbool van hoop en verlies. Rond beide dagen dragen veel mensen een papieren rode klaproos (poppy) op hun revers. Deze bloem groeide tijdens de Eerste Wereldoorlog als een van de weinige planten op de verwoeste slagvelden van Vlaanderen.
• Steun aan veteranen. De verkoop van de klaprozen wordt georganiseerd door onder meer The Royal British Legion om geld in te zamelen voor oorlogsveteranen en hun nabestaanden. 

De wapenstilstand getekend in een treinwagon te Compiègne

Dit is de ondertekening van de wapenstilstand in de treinwagon bij Compiègne, Frankrijk, op 11 november 1918. In deze wagon kwamen vertegenwoordigers van Duitsland en de geallieerden bijeen om de voorwaarden voor het staken van de gevechten vast te leggen. De overeenkomst betekende het einde van de gevechten aan het Westfront en wordt gezien als het einde van de Eerste Wereldoorlog, hoewel het officiële vredesverdrag pas later werd gesloten. De historische gebeurtenis vond plaats in het bos van Compiègne, in een spoorwegwagon die ter beschikking was gesteld door de Franse maarschalk Ferdinand Foch.

De vredesvoorwaarden van de Eerste Wereldoorlog, vastgelegd in het Verdrag van Versailles (1919), droegen bij aan de politieke en economische onrust die de voedingsbodem vormde voor de Tweede Wereldoorlog. Duitsland werd zwaar gestraft met herstelbetalingen, territoriale verliezen en militaire beperkingen. Adolf Hitler maakte gebruik van de onvrede hierover in zijn propaganda. Op 21 juni 1940 bezocht Hitler het spoorwegwagonnetje in het Bos van Compiègne, waar Duitsland in 1918 de wapenstilstand had moeten ondertekenen. Een dag later, op 22 juni 1940, dwong nazi-Duitsland Frankrijk op dezelfde locatie tot het tekenen van een wapenstilstand. Daarmee wilde Hitler symbolisch revanche nemen op de Duitse nederlaag van 1918.

De Menenpoort te Ieper

De Menenpoort in Ieper is een van de belangrijkste herdenkingsmonumenten van de Eerste Wereldoorlog. De monumentale poort staat op de weg waarlangs duizenden Britse en andere soldaten uit het Gemenebest tijdens de oorlog naar het front in de Westhoek trokken. Ze werd ontworpen door de Britse architect Reginald Blomfield en officieel ingehuldigd op 24 juli 1927. Op de binnenmuren staan de namen van 54.896 militairen uit het Britse Gemenebest die in de Ieperboog sneuvelden vóór 16 augustus 1917 en geen bekend graf hebben. Daarmee geeft de Menenpoort een gezicht aan de vele vermisten van wie families nooit een begraafplaats konden bezoeken. Elke avond om 20.00 uur klinkt onder de poort de Last Post, een trompetsignaal als eerbetoon aan de gesneuvelden. Deze plechtigheid vindt er sinds 1928 vrijwel dagelijks plaats; alleen tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog kon ze niet in Ieper doorgaan. De Menenpoort is daardoor meer dan een indrukwekkend gebouw: het is een blijvend symbool van herinnering, dankbaarheid en vrede. Voor Ieper en voor bezoekers uit de hele wereld herinnert zij aan de enorme menselijke tol van oorlog en aan het belang om die geschiedenis niet te vergeten.