12 september 2009 stond in het teken van een battlefield tour langs locaties die verbonden zijn met de Slag om Arnhem. Tijdens deze rondrit werd aandacht besteed aan de gebeurtenissen rond Operatie Market Garden in september 1944, de strijd om de Rijnbrug en de gevolgen voor Arnhem, Oosterbeek en de omliggende gebieden. De tour bood deelnemers de gelegenheid om op historische plekken stil te staan bij de ervaringen van militairen en burgers tijdens deze ingrijpende periode uit de Tweede Wereldoorlog.

Kruispunt "De Koude Herberg"

Hier staan we op een belangrijk kruispunt tijdens de slag om Arnhem: het kruispunt bij restaurant "De Koude Herberg". Op woensdag 20 september 1944 kwamen de Borders hier onder zwaar Duits vuur te liggen. De Duitsers vielen de posities van deA Company bij De Sonnenberg aan. Ze werden gesteund door een B2 Flammpanzer van de Panzer Kompagnie 224. op de Utrechtseweg aan het begin van de Sonnenberglaan was een Britse 17 ponder anti-tank geschut in stelling gebracht. Dat was kanon nummer 1 van de X troepen van de 2e (Oban) anti-tank batterij onder bevel van sergeant Horace 'Nobby' Gee. Toen de tank in zicht kwam werd het uitgeschakeld door een enkel schot. Gelijktijdig met het verschijnen van de tank aan de Sonnenberglaan vanaf de Utrechtseweg verschenen er een Flammpanzer en een gemotoriseerd kanon, gesteund door de infanterie van het SS bataljon Eberwein. Het kruispunt bij De Koude Herberg werd verdedigd door twee pelotons van de C compagnie, 1st bataljon van The Border Regiment. 17e peloton met posities aan beide kanten van de weg en het 18 peloton achter hen in de huizen aan de zuidkant van de  Utrechtseweg. Ze werden verdreven van het kruispunt De C Company had drie 6 ponder anti-tank geschut. twee van hen, de Hellespont and de Scimitar, stonden opgesteld bij De Koude Herberg maar waren niet in staat om te vuren. De derde 6 ponder Gallipoli II was mogelijk in stelling gebracht in de tuin van het huis op nummer 17 aan de Van Lennepweg. Dit kanon vuurde een pantserdoorborende granaat af en schakelde de tank uit. De tank stopte voor De Koude Herberg. De bemanning slaagde er in te ontsnappen. Na de slag werd deze tank gebruikt door de Duitsers om te oefenen met Panzerfausten. Toen militairen van de 1st Polish Independent Parachute Brigade terugkwamen, vonden ze deze tank nog in Oosterbeek.

Van Lennepweg

Een bekende foto van rennende Britse soldaten door een tuin van een huis aan de Van Lennepweg. Deze sc ne is vaak te zien in documentaires over Market Garden. Het was op dezelfde plaats op 12 september 2009 dat ik deze foto weer nam. Alleen het huis was veranderd. De kromming in het hek is er nog steeds...

Kate ter Horst

ate ter Horst (1906–1992) was een Arnhemse vrouw die tijdens de Slag om Arnhem in september 1944 uitgroeide tot een symbool van hulpvaardigheid en moed. Samen met haar man Jan stelde zij hun huis aan de Benedendorpsweg in Oosterbeek open voor gewonde Britse militairen en burgers. Terwijl de gevechten in alle hevigheid doorgingen, bood Kate onderdak, verzorging en troost aan de vele gewonden die in en rond haar woning terechtkwamen. Zij gaf hen water, hielp waar mogelijk bij de verzorging en schreef berichten voor soldaten die contact wilden opnemen met hun familie. Door haar betrokkenheid en menselijkheid kreeg zij van Britse militairen de bijnaam ‘Angel of Arnhem’, in het Nederlands: de ‘Engel van Arnhem’. Haar verhaal herinnert aan de grote impact van de oorlog op gewone inwoners en aan de moed van mensen die, ondanks gevaar en onzekerheid, anderen bleven helpen.

Het huis van Kate ter Horst werd zwaar gehavend tijdens de gevechten rond Arnhem in september 1944. In haar woning aan de Onderlangs ving zij gewonde Britse militairen op, waardoor het huis tijdelijk dienstdeed als noodhospitaal. Ondanks het voortdurende gevaar bood Kate ter Horst hulp en onderdak aan de soldaten. Door haar inzet werd zij later bekend als de ‘Engel van Arnhem’.

Kate is in 1992 tijdens een ongeluk om het leven gekomen, en zowel in Nederland als in Groot-Brittanni werd er een herdenkingsdienst gehouden. Zij verdient dan ook ten volle de naam van De Engel van Arnhem en zij zal nooit vergeten worden door de Britse luchtlandingstroepen. Jan en Kate ter Horst werden voor hun bijzondere daden in 1944 op 18 december 1980 door de Engelse ambassadeur in Nederland, Sir John Taylor, onderscheiden als Honorary Member of the Most Excellent Order of the British Empire.
Jan ter Horst is op 1 augustus 2003 overleden. Hij is 98 jaar geworden.

Schoonoord

Het voormalige hotel Schoonoord in Oosterbeek speelde een belangrijke rol tijdens de Slag om Arnhem in september 1944. Tijdens Operatie Market Garden richtte het Britse leger het hotel in als noodhospitaal voor gewonde militairen. Artsen, verpleegkundigen en vrijwilligers werkten er onder uiterst moeilijke omstandigheden, terwijl de gevechten in en rond Oosterbeek voortduurden. Door het tekort aan medische middelen en de voortdurende beschietingen konden niet alle gewonden de zorg krijgen die nodig was. Het gebouw biedt daarmee een indringende herinnering aan de gebeurtenissen in de Airborne-regio en aan de inzet van iedereen die zich tijdens de oorlog voor de gewonden heeft ingezet.

Het voormalige hotel Schoonoord, nu een restaurant. Hier gebruikten we de lunch.

In restaurant Schoonoord is een veteranenkamer die gewijd is aan de 1st Airborne division.

Dit staat geschreven in de veteranenkamer van restaurant Schoonoord.

Schilderij in de veteranenkamer van restaurant Schoonoord.

Wolfheze

We bezochten dropping zone ‘X’ van de 1st Parachute Brigade bij Wolfheze. Tijdens Operatie Market Garden landden hier in september 1944 Britse parachutisten. Vervolgens bezochten we de Duiker van Wolfheze, een belangrijk punt in de omgeving dat herinnert aan de gebeurtenissen tijdens de Slag om Arnhem.

Dropzone ‘X’ bij Wolfheze

Op 17 september 1944 landden Britse parachutisten van de 1st Airborne Division op Landingszone ‘X’ bij Wolfheze, als onderdeel van Operatie Market Garden. De landingsterreinen in de omgeving van Wolfheze en Renkum waren gekozen vanwege hun open karakter en de relatief korte afstand tot Arnhem. Na de landing moesten de troepen zich verzamelen, hun uitrusting veiligstellen en oprukken richting de Rijnbrug in Arnhem. Hoewel de eerste landingen grotendeels volgens plan verliepen, ondervonden de Britse eenheden al snel vertraging door Duitse tegenstand, gebrekkige verbindingen en onverwacht sterke Duitse troepen in het gebied. De landing bij Wolfheze markeerde daarmee het begin van de zware strijd om Arnhem.

De duiker was een smal stenen tunneltje dat onder de spoorlijn van Arnhem naar Wolfheze doorliep. Hier liepen mannen van de 1st Airborne in een hinderlaag van de SS Krafft Battalion on 17 september 1944 and biedt uitzicht op de plek waar kapitein Lionel Queripel door zijn optreden het Victoria Cross kreeg 19 september. Het werd gebruikt door elementen van het 4de Parachute Brigade om zichterug te trekken uit hun stelling ten noorden van de spoorlijn op 19 en 20 september 1944. Het merendeel van de transporten ging via de spoorwegovergang in Wolfheze, en soms werd zelfs geprobeerd de steile taluds op te rijden.Echter bleek dat de duiker kon worden gebruikt door jeeps door lucht uit de banden te laten lopen. Eenmaal aan de andere kant konden de mannen hun weg vervolgen naar de perimeter van Oosterbeek.
Tot voor kort werd beweerd dat deze gebeurtenis een van de vele geruchten was rondom de slag om Arnhem, maar het was in de jaren '90 mogelijk gebleken met behulp van een jeep uit de oorlog door de duiker te rijden. Een evenement dat al vele malen is herhaald.